EKO - ZDROWO - NA SPORTOWO: pytania

1. Czym charakteryzuje się Gospodarka w Obiegu Zamkniętym (GOZ)?
A) Dążeniem do wyprodukowania jak największej ilości produktów jednorazowych.
B) Minimalizowaniem zużycia surowców i ilości odpadów poprzez ich ponowne wykorzystanie i recykling. (Poprawna)
C) Składowaniem wszystkich odpadów na wysypiskach bez ich wcześniejszej segregacji.

2. Do którego pojemnika należy wyrzucić puste, opróżnione opakowanie po mleku lub soku (tzw. karton/tetrapak)?
A) Do pojemnika na papier (niebieski).
B) Do pojemnika na metale i tworzywa sztuczne (żółty). 
C) Do pojemnika na odpady zmieszane (czarny).

3. Jaka jest pierwsza i najważniejsza zasada w koncepcji "7R" (Reduce, Reuse, Recycle...)?
A) Odmawianie/Unikanie kupowania zbędnych produktów (Refuse) oraz Ograniczanie konsumpcji (Reduce). 
B) Oddawanie odpadów do spalarneczce.
C) Kupowanie wyłącznie plastiku jednorazowego użytku.

4. Co należy zrobić z butelką PET przed wrzuceniem jej do żółtego pojemnika?
A) Umyć detergentem i pociąć na małe kawałki.
B) Odkręcić korek i zgnieść butelkę, aby zmniejszyć jej objętość. 
C) Napełnić ją wodą, aby była cięższa.

5. Gdzie należy oddać zużyte baterie, przeterminowane leki oraz sprzęt elektroniczny?
A) Do zwykłego czarnego pojemnika na odpady zmieszane.
B) Do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) lub specjalnych punktów zbiórki.
C) Należy wrzucić je do zielonego pojemnika na szkło.

6. Do jakiego pojemnika wrzucamy tłuste, zabrudzone olejem lub jedzeniem kartony po pizzy?
A) Do niebieskiego pojemnika na papier.
B) Do żółtego pojemnika na tworzywa sztuczne.
C) Do czarnego pojemnika na odpady zmieszane. 

7. Na czym polega proces upcyklingu?
A) Na przetwarzaniu odpadów w produkty o niższej wartości (downgrading).
B) Na wtórnym przetwarzaniu odpadów, w wyniku którego powstają produkty o wyższej wartości lub nowej funkcjonalności. 
C) Na spalaniu śmieci w domowych piecach.

8. Ile wynosi średni czas rozkładu tradycyjnej plastikowej reklamówki w środowisku naturalnym?
A) Około 10 lat.
B) Od 100 do nawet 400 lat. 
C) Plastik rozkłada się całkowicie po kilku tygodniach.

9. Dlaczego szkło jest jednym z najbardziej ekologicznych surowców opakowaniowych?
A) Ponieważ można je przetwarzać nieskończenie wiele razy bez utraty jakości.
B) Ponieważ jest bardzo lekkie i nie tłucze się.
C) Ponieważ rozkłada się w ziemi szybciej niż papier.

10. Co oznacza termin „kompostowanie”?
A) Proces spalania bioodpadów w instalacjach przemysłowych.
B) Naturalny rozkład materii organicznej przez mikroorganizmy, tworzący wartościowy nawóz.
C) Mechaniczne kruszenie szkła opakowaniowego.

11. Jakie odpady trafiają do brązowego pojemnika oznaczonego napisem "BIO"?
A) Kości, mięso i odchody zwierząt.
B) Obierki z warzyw i owoców, fusy po kawie, skoszona trawa i liście. 
C) Płyty CD, zużyte strzykawki i leki.

12. Co to jest ślad węglowy produktu?
A) Całkowita całkowita suma emisji gazów cieplarnianych wyemitowanych na wszystkich etapach jego cyklu życia. 
B) Ilość sadzy osadzająca się na opakowaniu podczas transportu.
C) Powierzchnia terenu potrzebna do zutylizowania danej rzeczy.

13. Jaki charakterystyczny typ jezior, ubogich w składniki odżywcze i o bardzo czystej wodzie, występuje w Borach Tucholskich?
A) Jeziora karpackie.
B) Jeziora lobeliowe. 
C) Jeziora słone.

14. Jaka rzadka roślina podwodna, będąca reliktem polodowcowym, jest wskaźnikiem czystości jezior lobeliowych?
A) Stroiczka lobeliowa (Lobelia dortmanna). 
B) Mniszek lekarski.
C) Rzęsa wodna.

15. Dlaczego torfowiska występujące w Borach Tucholskich są kluczowe dla ochrony środowiska?
A) Służą wyłącznie jako teren do pozyskiwania drewna.
B) Są naturalnymi retencjonariuszami wód (retencja) oraz stanowią ostoję bioróżnorodności i magazyn węgla.
C) Wysuszają okoliczne lasy, zapobiegając powodziom.

16. Który z wymienionych gatunków ptaków drapieżnych, objęty ochroną strefową, ma swoje tereny lęgowe m.in. w rejonie Borów Tucholskich?
A) Bielik. 
B) Gołąb miejski.
C) Sroka zwyczajna.

17. Co to jest "Rezerwat Biosfery Bory Tucholskie"?
A) Międzynarodowy obszar chroniony utworzony w ramach programu UNESCO "Człowiek i Biosfera" (MAB). 
B) Prywatny park rozrywki ekologicznej.
C) Zamknięta strefa wojskowa bez dostępu dla mieszkańców.

18. Jaka jest rola grzybów mikoryzowych w ekosystemie leśnym Borów Tucholskich?
A) Niszczą korzenie drzew i doprowadzają do usychania lasu.
B) Żyją w symbiozie z korzeniami drzew, wspomagając pobieranie wody i soli mineralnych. 
C) Nie odgrywają żadnej znaczącej roli w ekosystemie.

19. Jak nazywa się owadożerna roślina występująca na torfowiskach w Borach Tucholskich?
A) Rosiczka okrągłolistna. (Poprawna)
B) Storczyk plamisty.
C) Kaktus pustynny.

20. Która forma ochrony przyrody obejmuje najcenniejsze i najmniej zmienione przez człowieka fragmenty Parku Narodowego "Bory Tucholskie"?
A) Ochrona krajobrazowa.
B) Ochrona ścisła. (Poprawna)
C) Ochrona czynna ukierunkowana na wycinkę.

21. Jaki duży ssak drapieżny po latach nieobecności powrócił i stale zamieszkuje kompleksy leśne Borów Tucholskich?
A) Niedźwiedź brunatny.
B) Wilk szary. 
C) Szakal złocisty.

22. Czym są "siedliska przyrodnicze"?
A) Obszary lądowe lub wodne wyodrębnione na podstawie cech geograficznych, abiotycznych i biotycznych.
B) Miejsca sztucznie wyznaczone do hodowli zwierząt domowych.
C) Wysypiska śmieci zlokalizowane w lasach.

23. Jakie zagrożenie dla torfowisk niesie ze sobą nieprzemyślana melioracja i osuszanie terenu?
A) Zanik unikalnych gatunków roślin i zwierząt oraz emisja zgromadzonego w torfie dwutlenku węgla.
B) Zwiększenie czystości wód podziemnych.
C) Gwałtowny wzrost liczby jezior lobeliowych.

24. Rzeka Brda i rzeka Wda to popularne szlaki kajakowe Borów Tucholskich. Jakie zachowanie turysty jest proekologiczne podczas spływu?
A) Zabieranie wszystkich swoich śmieci ze sobą i wyrzucanie ich w miejscach do tego wyznaczonych na lądzie. 
B) Wyrzucanie resztek jedzenia i plastikowych butelek do rzeki.
C) Hałasowanie i niszczenie roślinności przybrzeżnej.

25. Dlaczego martwe drewno pozostawione w rezerwatach leśnych jest ważne dla bioróżnorodności?
A) Stanowi środowisko życia dla tysięcy gatunków owadów, grzybów i mikroorganizmów. 
B) Powoduje brak miejsca na wzrost nowych drzew.
C) Jest wyłącznie zagrożeniem i nie pełni żadnej pożytecznej funkcji.

26. Co to są gatunki inwazyjne (np. niecierpek gruczołowaty)?
A) Gatunki obce, które zagrażają rodzimej florze i faunie, wypierając lokalne gatunki. 
B) Gatunki, które są objęte ścisłą ochroną gatunkową w całej Polsce.
C) Rośliny uprawiane wyłącznie w ogrodach botanicznych.

27. Jak nazywa się rzadki gad występujący w nasłonecznionych i wilgotnych rejonach Borów Tucholskich, będący jedynym jadowitym wężem w Polsce?
A) Zaskroniec zwyczajny.
B) Żmija zygzakowata. 
C) Gniewosz plamisty.

28. W jakim celu tworzy się korytarze ekologiczne w lasach?
A) Aby umożliwić swobodne przemieszczanie się zwierząt między poszczególnymi kompleksami leśnymi.
B) Aby budować przez nie drogi szybkiego ruchu.
C) Aby ułatwić masowy wywóz drewna.

29. Co to jest smog typu "zimowego" (londyński)?
A) Mieszanina mgły, pyłów (PM2.5, PM10) i gazów powstałych głównie w wyniku spalania węgla i drewna w domowych piecach. 
B) Czysta para wodna unosząca się nad jeziorami.
C) Zjawisko występujące tylko w gorące letnie dni na plaży.

30. Które źródło energii uznawane jest za Odnawialne Źródło Energii (OZE)?
A) Węgiel kamienny.
B) Energia słoneczna (fotowoltaika).
C) Gaz ziemny.

31. Co oznacza pojęcie "low emission" (niska emisja)?
A) Emisję zanieczyszczeń z kominów o wysokości do 40 metrów (np. z domów jednorodzinnych) oraz z transportu drogowego. 
B) Emisję gazów z samolotów latających na dużych wysokościach.
C) Brak jakiejkolwiek emisji spalin na świecie.

32. Jaki gaz jest głównym gazem cieplarnianym odpowiedzialnym za globalne ocieplenie wynikające z działalności człowieka?
A) Tlen.
B) Dwutlenek węgla (CO2). 
C) Azot.

33. Jakie działanie w codziennym życiu transportowym najbardziej przyczynia się do redukcji emisji spalin?
A) Częste podróżowanie samotnie samochodem osobowym.
B) Wybór roweru, spaceru lub komunikacji miejskiej zamiast auta.
C) Pozostawianie włączonego silnika na postoju.

34. Co to są pyły zawieszone PM2.5?
A) Drobne cząstki pyłu o średnicy nie większej niż 2,5 mikrometra, które mogą wnikać głęboko do układu oddechowego i krwionośnego. 
B) Duże kamienie i piasek unoszące się podczas wiatru.
C) Cząsteczki wody tworzące deszcz.

35. Dlaczego drzewa nazywane są "płucami Ziemi"?
A) Ponieważ wytwarzają tlen w procesie fotosyntezy i pochłaniają dwutlenek węgla. 
B) Ponieważ ocieplają klimat w okresie zimowym.
C) Ponieważ zatrzymują opady deszczu w koronach.

36. Czym skutkuje tak zwana "termomodernizacja" budynku?
A) Zwiększeniem zużycia paliwa do ogrzania domu.
B) Zmniejszeniem zapotrzebowania na energię cieplną poprzez np. docieplenie ścian i wymianę okien.
C) Koniecznością montażu tradycyjnego pieca bezklasowego.

37. Co zakazuje tzw. "uchwała antysmogowa"?
A) Używania rowerów w centrach miast.
B) Spalania paliw najgorszej jakości (np. flotów, miałów) oraz eksploatacji przestarzałych pieców ("kopciuchów"). 
C) Sadzenia drzew liściastych w ogrodach.

38. Jakie zachowanie w gospodarstwie domowym sprzyja oszczędzaniu energii elektrycznej?
A) Zostawianie włączonych świateł w pustych pomieszczeniach.
B) Używanie energooszczędnego oświetlenia LED i wyłączanie urządzeń z trybu stand-by. 
C) Otwieranie okien przy włączonym grzejniku.

39. W jaki sposób susza i brak opadów wiążą się ze zmianami klimatu?
A) Zmiany klimatu powodują częstsze i bardziej intensywne ekstremalne zjawiska pogodowe, w tym długotrwałe susze. 
B) Zmiany klimatu sprawiają, że woda w rzekach nigdy nie wysycha.
C) Brak opadów nie ma żadnego związku z temperaturą globalną.

40. Dlaczego palenie plastiku i śmieci w domowym piecu jest niezwykle niebezpieczne?
A) Powoduje powstawanie silnie toksycznych i rakotwórczych substancji (np. dioksyn i furanów). 
B) Jest bezpieczne, o ile piec ma dobrą wentylację.
C) Jedynym skutkiem jest powstawanie białej pary wodnej.